کاملترین فایل مقاله بررسی نقش زنان در فعالیتهای اجتماعی و اقتصادی در جامعه

مقاله بررسی نقش زنان در فعالیتهای اجتماعی و اقتصادی در جامعه در 221 صفحه ورد قابل ویرایش

دسته بندی: علوم انسانی

فرمت فایل: doc

تعداد صفحات: 221

حجم فایل: 118 کیلو بایت

مقاله بررسی نقش زنان در فعالیتهای اجتماعی و اقتصادی در جامعه در 221 صفحه ورد قابل ویرایش

فهرست مطالب

مقدمه ?
?-?- بیان مساله ??
?-?- اهمیت و ضرورت تحقیق ??
?-?- فرضیه ??
?-?- اهداف تحقیق ??
?-?- پیشینه تاریخی ??
الف) نقش زنان روستایی قبل از اصلاحات ارضی ??
ب) نقش زنان روستایی بعد از اصلاحات ارضی ??
ج) نقش زنان روستایی بعد از انقلاب جمهوری اسلامی ??
پیشینه مطالعات در رابطه با زنان در ایران ??
?-?- روش شناسی تحقیق ??
?-?- محدودیتهای پژوهش ??
?-?- تعریف اصطلاحات و واژه‌ها ??
تواناسازی ??
توسعه ??
قرار دادن زنان در جریان اصلی توسعه ??
زن در توسعه ??
نیروی کاردستمزدی ??
کارخانه برای کارفرما ??
کاربرای خود ??
کاریاوری ??
کارخانوادگی بدون دستمزد ??
?-?- توسعه و اهداف آن «دیدگاههای نظری» ??
نواحی جهانی ??
?-?- توسعه با تاکید بر نقش زنان ??
?-?- دیدگاههای موجود در تئوری زن و توسعه ??
رفاه ??
فقرزدایی ??
برنامه‌های فقرزدایی و اشتغال‌زا برای زنان ??
کارآیی ??
برابری ??
توانبخشی ??
?-?- نقش مشارکت زنان در اقتصاد روستایی ??
?-?-?- اهمیت اشتغال زنان در مناطق روستایی ??
?-?-?- جایگاه زنان در توسعه روستایی و کشاورزی ??
?-?-?- نقش زنان روستایی در دامداری ??
?-?-?- صنایع دستی ??
?-?-?-?- تاریخچه صنایع روستایی در ایران ??
?-?-?-?- اهداف ایجاد صنایع روستایی ??
?-?-?-?- نقش زنان روستایی در تولید صنایع دستی ??
?-?-?-?- اثرات صنایع روستایی بر اشتغال زنان روستایی ایران ??
?- تواناسازی زنان ??
?- کاهش بار تکفل ??
?- مهیاسازی امکان اشتغال مناسب در محیط روستا ??
?- دسترسی افراد به فرصتهای آموزش حرفه‌ای ??
?- تقویت حس استقلال حرفه‌ای ??
?- مهیاسازی زمینه‌های اشتغال بیشتر زنان در آینده ??
?-?- اهرم آموزش و کیفیت بهره‌گیری زنان ??
?-?- توسعه پایدار و نقش محوری زیست محیطی زنان روستایی ??
?-?- مسائل و مشکلات زنان روستایی ??
?- مشکلات آموزشی زنان روستایی: ??
?- مشکلات اقتصادی – اجتماعی زنان روستایی ??
?- عدم مشارکت زنان روستایی در تشکلهای مردمی ??
?- کمبود متخصصان زن برای آموزش زنان روستایی ???
?- عدم مشارکت زنان روستایی در طرحهای اجرایی ???
?- مسائل فرهنگی زنان روستایی ???
?-مشکلات مربوط به دسترس نبودن خدمات آموزشی- ترویجی برای زنان روستایی ???
?-?- موقعیت، حدود و وسعت ???
?-?- توپوگرافی ???
?-?- اقلیم ???
?-?-?- شرایط اقلیمی منطقه ???
?-?-?- درجه حرارت ???
?-?-?- بارندگی ???
?-?-?- رطوبت نسبی ???
?-?-?- تبخیر ???
?-?- توزیع و تراکم جمعیت ???
?-?- ساخت جنسی و سنی ???
?-?- نیروی انسانی و اشتغال ???
?-?-?- جمعیت شاغل بر حسب گروههای عمده فعالیت ???
?-?- جمعیت و تغییرات آن ???
?-?- عناصر جمعیتی ???
?-?-?- میزان موالید در شهرستان تالش ???
?-?-?- باروری ???
?-?-?- مرگ و میر ???
?-?-?- رشد جمعیت در شهرستان تالش ???
?-?-?- مهاجرت در شهرستان تالش ???
?-?- وضع سواد و کیفیت آموزش ???
?-?-?- بررسی وضع سواد در شهرستان تالش ???
?-?-?- آموزش ???
?-?-?- نهضت سوادآموزی ???
?-?- بهداشت و درمان ???
?-?- شاخصهای بهداشتی ???
?-?- عوامل موثر بر نقش و سهم زنان در فعالیتهای روستایی منطقه ???
?-?-?- بستر اکولوژیکی و عمومی منطقه مورد مطالعه ???
?-?-?- بستر جمعیتی روستاهای منطقه مطالعاتی ???
حجم خانوار ???
?-?-?- متغیرهای اکولوژیکی- اقتصادی در روستاهای شهرستان تالش ???
?-?-?- سهم زنان در فعالیتهای اقتصادی روستا ???
?-?-?- نقش و حیطه کارزنان در فعالیتهای غیر زراعی ???
?-?-?-?- دامداری و پرورش طیور ???
?-?-?-?- زنبورداری ???
?-?-?-?- نوغانداری ???
?-?-?-?- صنایع روستایی ???
صنایع تبدیلی – صنایع دستی ???
?-?- ویژگیهای اجتماعی – اقتصادی فعالیتهای زنان روستایی منطقه ???
?-?-?- تفاوتهای جنسی در نحوه بهره گیری از سواد و تأثیر آن بر اقتصاد روستایی منطقه ???
?-?-?- کم و کیف درگیری زنان در انواع فعالیتها ???
?-?-?- منزلت اجتماعی و اشتغال زنان ???
?-?-?- جایگاه اشتغال زنان و درآمد خانوار در منطقه ???
?-?-?- نقش و جایگاه تصمیم گیری و مدیریتی زنان در امور تولیدی وخانوادگی ???
?-?- نقش زنان روستایی تالش در حمایت و حفاظت از منابع طبیعی و محیط زیست: ???
نتیجه گیری ???
پیشنهادات ???
آموزش زنان = آموزش جامعه ???
پیوستها ???
نقش سازمانهای غیر دولتی NGO و مشارکت زنان در پروژه‌های توسعه: ???
سیاست ملی‌زنان روستایی جمهوری اسلامی ایران: ???
هدف ? ???
حفظ کیان خانواده ???
سیاستها ???
هدف ? ???
کاهش فقر و تأمین عدالت اجتماعی ???
سیاستها ???
هدف? ???
رشد سواد آموزی و گسترش تسهیلات آموزشی ???
سیاستها ???
هدف ? ???
تأمین نیازهای بهداشتی ???
سیاستها ???
هدف ? ???
ارتقای منزلت زنان روستایی ???
سیاستها ???
فهرست منابع مأخذ فارسی ???
فهرست منابع و ماخذ لاتین ???

مقدمه:

جغرافیای انسانی در دهه‌های اخیر دستخوش تحولات مهمی گردیده كه این تغییرات نه تنها در روش بلكه در محتوا ظهور یافته است. در این راستا مطالب جدیدی مطرح شده و عناوین تازه‌ای اتخاذ گردیده است. یكی از موضوعات بالقوه قدرتمندی كه در تحقیقات میدانی جغرافیا در حال نشو و نما می‌باشد بر مسایل مربوط به زنان و تقسیم كار جنسیتی تاكید می‌ورزد ضرورت طرح اینگونه سوالات از یك سو ناشی از آگاهی فزاینده جغرافیدانان در جهت بكارگیری قواعد و قوانین اجتماعی در تجزیه و تحلیلهای جغرافیایی بوده و از سوی دیگر به این دلیل بوده است كه جهت انجام اصلاحات لازم برای رسیدن به چهارچوب عملی و نتیجه‌گیری صحیح از مسایل خاص اجتماعی- فضایی الزاماً بكارگیری ابزارها و تكنیكهای خاص این علم ضرورت می‌یابد.

بدین منظور در سال 1984 اولین كتابی كه با دیدگاه جغرافیا و جنسیت تدوین شده بود به چاپ رسید این كتاب در حال حاضر خارج از چاپ می‌باشد.

ظهور علاقه‌ها و توجه بیشتر به شناخت موقعیت زنان در جغرافیای بریتانیا عمدتاً در اواخر 1970 آغاز گردید. در ایالات متحده و بریتانیا ابتدا در جهت برخورداری زنان و دسترسی برابر آنان به منابع از جمله اشتغال تاكید بیشتری صورت می‌گرفته و در پی آن زنان در تحقیقات جغرافیایی توجه بیشتر را كسب نمودند.

به دنبال آن به سرعت یك جغرافیای فمنیست واضحتری توسعه یافت كه نه تنها بر موارد مطالعه جغرافیا بلكه به روش به كار رفته برای سازماندهی این دانش به منظور جلب نظرات بیشتر به امور زنان با دید انتقادی می‌نگریست. این انتقادات بیشترین بحثها را در طی 15 سال در توسعه جغرافیا برانگیخته است.

جغرافی دانان فمنیست مدت زیادی این مساله را كه در نظم حاكم توسط مردان نتایج جدی را در بر داشته و اینكه چه چیزی به عنوان دانش جغرافیای واقعی به حساب می‌آید و هم چه كسی می‌تواند چنین دانشی را گسترش دهد، مورد بحث قرار داده‌اند. آنها اصرار داشتند كه جغرافیا یك سری فرضیات نامعین درباره اینكه مردان و زنان چه كاری انجام می‌دهند و اینكه آن نظمی كه بر فضاها، مكانها و چشم‌اندازها متمركز شده یك نظم مردانه است را مطرح می‌كند.

با توجه به مسایل مربوط به زنان مانك و هانس در مقاله‌ای روشنگر نه تنها بر اتخاذ دیدگاهی جغرافیایی بر چنین نظراتی تاكید داشته بلكه بر ضرورت موقت كردن انتقالی را كه بر اساس نظر مولفین توسط انحرافات بوجود آمده در جریان فمنیستی غیر قابل دسترس شده است اقرار ورزیده‌اند.

این اشتباه خواهد بود كه گمان شود جغرافیدانان بطور كلی با مسایل زنان درگیر نیستند، هر چند كه در واقع غالب كارهایشان در مورد زنان آشكارا به سمت مردان گرایش می‌یابد، برای مثال در مطالعه مسایل مهاجرت اگر نویسندگان و مولفین مهاجرت زنان را نادیده می‌گیرند و تنها به این فرض ساده كه توده عظیمی از مهاجرت در پی ازدواج صورت می‌پذیرد اكتفا می‌نمایند.

تحقیق حاضر تنها اقدام سطحی را برای پر كردن خلاء در تحقیقات جغرافیایی انجام داده و در جستجوی راههای برای تاكید بر مشاركت زنان در نواحی روستایی جهت دستیابی به توسعه همه جانبه می‌باشند شد سابقه این گونه تحقیقات در ایران نسبتاً جدید است. سالهای اخیر شاهدی بوده است بر انفجاری در مطالعاتی كه زنان و نقش آنان را در اقتصاد بررسی می‌نمایند. در غالب این مطالعات ضرورت تغییر نقش و جایگاه زنان در زمینه‌های وسیعتر اجتماعی مورد تاكید قرار گرفته است. اگر چه زنان شهری از سوی دانشمندان جامعه شناسی مورد توجه بیشتری قرار داشته‌اند، لیكن در اكثر موارد زنان روستایی علی‌رغم مشاركت فوق‌العادشان در زندگی اقتصادی عمدتاً مورد فراموشی قرار گرفته‌اند. زنان روستایی كه به پایین‌ترین قشر جامعه تعلق دارند شاید نامرئی‌ترین مشاركت كنندگان در فرایند اقتصادی باشند در حالیكه زنان شهری به لحاظ اینكه بیشترین ظهور را در زندگی اقتصادی خود دارند، نرخ مشاركت‌شان نیز در فعالیتهای اقتصادی بیشتر و بهتر برآورد شده است.

برخلاف نرخ مشاركت مردان به نظر می‌رسد مشاركت زنان نسبت به یك دسته از عوامل اكولوژیكی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی حساس باشد. حتی اصول بنیادی تقسیم كار جنسیتی نیروی كار نیز از ناحیه‌ای به ناحیه دیگر تغییر‌پذیر است بدین ترتیب ملاحظات فوق‌انگیزه اصلی برای مطالعه این مساله را فراهم ساخته است.
-1- بیان مساله:

از آنجائیكه سازماندهی تولید در بسیاری از روستاهای كشورمان بر سازمان خانوادگی استوار است، می‌توان بر اهمیت نقش افراد خانواده پی برد. با توفیق در تقسیم كار جنسیتی در واحد خانوار روستایی، می‌توان به وظائف بیشمار آشكار و نهان زنان در مقابل وظایف مردان (بویژه نقش سرپرست خانوار) اشاره كرد. بطور كلی در كنار كاركرد خانوادگی (نگهداری و پرورش كودكان و انجام خدمات مربوط به خانه) و ایفای نقش همسری زنان روستایی چه به صورت مستقیم و یا غیر مستقیم در امور گوناگون مربوط به تولید نیز نقش دارند. هر چند كه كمتر به عنوان شاغل محسوب می‌گردند و عمدتاً اینگونه وظائف با امور خانه‌داری ادغام گردیده و جزو وظائف روزمره آنان به شمار می‌رود. بنابراین نقش تولیدی زنان روستایی به صورتی پنهان به انجام رسیده و كمتر تجلی اقتصادی و حتی اجتماعی یافته است. اگر چه تاثیر اینگونه فعالیتها در درآمد كل خانوار غیر قابل انكار می‌باشد لیكن، سنجش میزان این تاثیر و اثرات حذف آن از درآمد خانوار مشكل است چرا كه درآمد زنان عمدتاً به صورت جانبی بوده و صرف موارد روزمره و هزینه‌های جاری كودكان و … می‌گردد و یا اصولاً ماهیت برخی از فعالیتهای زنان به گونه‌ای است كه بیش از آنكه درآمد زا باشد، سبب صرفه‌جویی در هزینه‌های جاری خانوار می‌گردد.

از آنجائیكه بنیان اقتصادی قریب به اتفاق روستاهای كشور كشاورزی و فعالیتهای وابسته بدان می‌باشد، بهره‌گیری از نیروی كار زنان عمدتاً در امور حاشیه‌ای، پرزحمت و بعضاً طاقت‌فرساست، از آن جمله، نشا كردن، وجین، شیردوشی، تولید لبنیات، قالی‌بافی و تولید صنایع دستی، تهیه هیزم و تهیه و جمع‌آوری سوخت و مانند آن بدینسان اگر چه نقش زنان اهمیت بارز اقتصادی دارد اما از لحاظ اجتماعی مورد ارزشگذاری مناسب قرار ندارد. در واقع بی سبب نیست كه با ارتقاء سطح آگاهی و افزایش درآمد خانوار و نهایتاً بهره‌گیری از دانش فنی (تكنولوژی) نقش اقتصادی در فعالیتها كاهش می‌پذیرد.

با نظر به روندهای جاری در می‌یابیم كه نقش اشتغال در توسعه روستایی بسیار كم‌رنگ و حاشیه‌ای است و با توجه به شرایط موجود كار زنان باید دید چگونه می‌توان نقش هدایت شده‌ای برای زنان در فرایند توسعه تعیین نمود؟ و به طور كلی با پیشبرد توسعه همه جانبه در روستاها چگونه می‌توان زنان را كه عمدتاً از این فرایند متضرر شده و یا تبدیل به نیروهای غیرفعال و صرفاً یك زن خانه‌دار می‌گردند به جریان توسعه سوق داد.

بدین ترتیب اگر بپذیریم كه یكی از اهداف اساسی توسعه مكانی- فضای با ابعاد اجتماعی- اقتصادی ارتقاء منزلت و شان انسانی است باید بپذیریم كه در نظر گرفتن نقش و جایگاه زنان روستایی در برنامه‌های توسعه فرهنگی و اجتماعی- اقتصادی روستا نه تنها امری ضروری است بلكه در روند توسعه امری حیاتی به نظر می‌آید.

1-2- اهمیت و ضرورت تحقیق:

در مورد كار سخت و طاقت فرسای زنان روستایی بسیار نوشته‌اند، محققین متعددی نشان داده‌اند كه زنان روستایی در بسیاری از نقاط جهان از فقر و سختی معیشت در عذابند، گزارشهای فراوانی در مورد نقش موثر زنان روستایی در تامین نیروی كار كشاورزی، تولید مواد غذایی، فرآوری محصولات زراعی و دامی و … تدوین شده است.

اما شاید آنقدر كه پژوهشگران از شرایط كار و زنان روستایی متاسف می‌شوند زنان روستایی از آنچه كه هستند كمتر رنج می‌برند و نسبت به آنچه می‌توانند باشند و باید باشند تصویر روشنی در ذهن ندارند.

ملاك پژوهش‌گران و اندیشمندان مسائل زنان روستایی شاخصهایی از زندگی است كه در مخیله زنان روستایی هم شاید نگنجد، معیار اینكه زن روستایی هم انسان است، حق حیات و تصمیم‌گیری دارد، اجازه انتخاب باید داشته باشد استقلال اقتصادی می‌تواند موجب توانمندی او در تربیت فرزندان بشود، مشاركت می‌تواند لذت مفید بودن برای جامعه را به او بچشاند.

اینها معیارهایی است كه شاید زن روستایی چندان به آن نیاندیشیده ولی حداقل پنجاه سال است كه دنیا به آن فكر می‌كند. گرچه برخی از كشورها در منظومه آنچه كه دنیا به آن اندیشیده، قرار نگرفته‌اند و یا خیلی دیر به این مدار پیوسته‌اند ولی بهر حال برای هر كشوری كه خواستار تعالی انسان‌ها از جمله زنان روستایی است شناخت آنچه كه دیگران گفته‌اند و عمل كرده‌اند ضروری است.

برای به دست آوردن یك معنای مفید و عامی از توسعه امور زنان، باید دو مفهوم برابری جنسیتی و مشاركت در فرایند توسعه كنار یكدیگر واقع شوند.

با توجه به واقعیتهای ملموس جهانی، متاسفانه زنان از موقعیتی نامطلوب در سطح بین‌المللی برخوردارند كه بر اساس بررسی انجام شده در كتاب زنان جهان (1970-1990) كه توسط سازمان ملل متحد منتشر شده است این واقعیت آشكار شده كه چه در كشورهای در حال توسعه و چه در كشورهای توسعه یافته- اعم از فقیر و غنی- تمامی اطلاعات موجود نشانگر تبعیض علیه زنان است و آنها از كلیه امكانات لازم جهت بالا بردن اوضاع كمی و كیفی خود محروم مانده‌اند و در برنامه‌ریزی نیز حداكثر از اولویتهای ثانوی برخوردار می‌شوند.

1-6- روش شناسی تحقیق:

به منظور كسب آگاهی و بصیرت درون- ناحیه‌ای و برون – ناحیه‌ای و بدست آوردن بینش در مورد آینده متغیرهای وسیعتر ماوراء ناحیه‌ای و ناحیه‌ای در رابطه با نقش فعالیت و مشاركت زنان، اطلاعات سرشماری و از جمله زنان شاغل بر اساس تعاریف مركز آمار تجزیه و تحلیل شد.

اخیراً دانشمندان به طور فزاینده‌ای نواحی را به عنوان واحدهای مطالعه برای تجزیه و تحلیل مسایل اجتماعی به كار می‌گیرند. نواحی كلان شامل یك یا چند كشور و یا واحدهای كوچكتر مانند روستا به عنوان چاره‌ای برای نكات ضعف و محدودیتهای موجود در مطالعاتی كه بر اساس داده‌های متراكم به هم پیوسته در سطح ملی یا استانی انجام می‌شود محسوب می‌گردد.

اتكاء بیش از حد آنها بر شرایط خاص و منحصر به فرد فرهنگی فایده آنها را محدود می‌كند. اگر تجزیه و تحلیل‌های تراكمی از تعمیم‌گرایی‌های فوق‌العاده ضربه بخورند، مطالعات روستایی نیز در جای خود از خاص‌گرائی فوق‌العاده مسایل در بكارگیری آن به عنوان واحدهای تجزیه و تحلیل مورد استفاده خواهند بود. چرا كه یافتن روستای تیپیكی كه بتواند به عنوان واحد تجزیه و تحلیل به كار گرفته شود بسیار بعید است.

از سوی دیگر هر نتیجه‌گیری و توضیح مناسبی در مورد كشور و حتی بخش بزرگتر آن به عنوان یك كلیت، تنها به طور اجتمالی و بسیار كلی می‌تواند برای یك واحد میكروسكوپی مانند روستا اساس تجزیه و تحلیل قرار گیرد.

كشور ما- ایران- نیز از لحاظ شرایط اكولوژیكی و كثرت روستاها دارای خصوصیات ویژه‌ای می‌باشد چرا كه پهنه كشور از شمال به جنوب و از غرب به شرق از موزائیك اقالیم و فرهنگهای متفاوتی تشكیل شده است. به گونه‌ای كه هر یك شرایط اجتماعی- اقتصادی ویژه‌ای را خلق می‌نماید، لذا روستاهای كوچك و بزرگ متعددی كه تعداد آنها حدوداً 62000 روستا بالغ می‌گردد به لحاظ محدودیت در منابع طبیعی از جمله آب و خاك در عرصه این سرزمین پهناور پراكنده شده‌اند و بر مناطق جلگه، دشت، كوهستان و صحرا جای گرفته‌اند لذا سخن گفتن از روستاهای ایران به طور كلی نمی‌تواند تجزیه و تحلیل درستی را به دست دهد و همچنین جستجوی روستای تیپیكی كه بتواند بیانگر خصوصیات كل روستاها باشد بی‌نتیجه خواهد بود. بدین ترتیب در مطالعه حاضر بررسی ماهیت و كیفیت نقش و جایگاه زنان در توسعه روستا با دیدگاه ناحیه‌ای مورد نظر می‌باشد. زیرا با توجه به تفاوتهای وسیع در سطوح و نحوه گسترش اشتغال زنان بین كشورها و حق در درون یك كشور و ناحیه، بكارگیری دیدگاهی جغرافیایی بر مساله برای رسیدن به هر نتیجه معنی‌داری و یا تعمیم گرایی ضروری می‌نماید.

اكثر محققین به طور اصلی از سایر نظامات علوم اجتماعی پیروی كرده‌اند. در حالیكه تجزیه و تحلیل مشاركت زنان در فعالیتهای اقتصادی بر مبنای واحدهای تراكمی وسیع نیاز به اتخاذ یك دیدگاه جغرافیایی بر مساله داشته است. نواحی جغرافیایی به عنوان یك واقعیت زندگی عضوی از كلیت اركانیكی ایران را تشكیل می‌دهد كه به لحاظ كنش‌های پیچیده خواص اجتماعی- فرهنگی، مبانی اقتصادی و پیشینه‌های تاریخ در درون یك قلمرو اكولوژیكی مشخص شخصیت خاص می‌یابد به عنوان واحد تجزیه و تحلیل مسائل بكار رود.

جعبه دانلود

برای خرید و دانلود فایل روی دکمه زیر کلیک کنید
دریافت فایل

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *